Amerikaans in hart en nieren

Een ‘Renaissance man’ noemt Peter Fischer hem. De curator van het Museum Luzern, waar de tentoonstelling ‘In Search of…’ te zien was voordat hij naar het GEM in Den Haag kwam, heeft veel mooie woorden over voor Matthew Day Jackson. ‘Zeer begaafd als ambachtsman, meester in materialen en goochelaar met beelden’. Eigenlijk is het werk van Matthew Day Jackson gewoon zo vreselijk goed dat je er bijna geïrriteerd van raakt.

Matthew Day Jackson , ‘1945’, Burned wood, lead, steel, 251 X 175 X 20 cm, collection gemeentemuseum Den Haag, 2011

Matthew Day Jackson , ‘1945’, Burned wood, lead, steel, 251 X 175 X 20 cm.

Het verhaal van Matthew Day Jackson (1974, Panorama City, Californië) is een succesverhaal zoals we dat nog maar zelden horen. In Nederland werd hij opgepikt door Grimm in Amsterdam, waar hij eind vorig jaar nog een grote solotentoonstelling had. Ook Gijs van Tuijl kocht vlak voor zijn vertrek bij het Stedelijk Museum Amsterdam nog twee werken van hem aan. Als je een kunstenaar commercieel zou mogen noemen, dan is Day Jackson er absoluut een van.

Hij bekijkt de zaken vanuit zijn eigen perspectief, van iemand voor wie geschiedenis nooit een onderdeel is geweest van zijn jeugd. Wij Europeanen zijn ermee opgegroeid als een logische vanzelfsprekendheid. Maar voor de Amerikanen is dat anders, voor hun bestaat het historisch besef meer uit een constructie van een beeldcultuur waarbinnen genoeg ruimte is voor de ontwikkeling van allerlei conspiracy theories, die om de hoek komen kijken. Althans, dat is de insteek van Day Jackson, ook wel MDJ genoemd.

In het GEM hangen een aantal van de reliëfs waar de meesten Day Jackson mee zullen associëren. Een aanzicht van de cockpit van de ‘Enola Gay’ -het vliegtuigje wat de atoombom op Hiroshima wierp- uitgevoerd in onderdelen van Ikea materiaal. Luchtfoto’s van gebombardeerde steden verwerkt hij in een constructie van verkoolde stukken hout (‘August 6. 1945’). Het meterslange reliëf van een maanoppervlak in huis, tuin en keuken materiaal, zorgvuldig bewerkt met een laser, verwijst naar de complottheorie dat de maanlanding niet op de maan plaatsvond, maar in een tv-studio (‘Reflections of the sky’, 2010). Ook de covers van het wetenschappelijke tijdschrift ‘Life’ voerde hij uit in simpele materialen. Het blad gebruikte hij ook in oorspronkelijk formaat voor de kleinere versies, waarvan hij de gezichten van astronauten op de maan verving met borduursels van zijn eigen moeder.

‘In Search of…’ verwijst naar de titel van een jaren ’70 programma op de Amerikaanse tv waarin Leonard Nimoy, bekend van de Star Trek films, paranormale fenomenen onderzoekt. Het is ook de titel van één van de films die in het GEM worden vertoond. Bizarre wendingen nemen ze aan. Want naar wie of wat zijn we eigenlijk op zoek? “Ik weet zeker dat Matthew daar ergens is, dat hij ergens foto’s aan het maken is”, zijn de woorden van een wanhopige vader. Constant wordt je in de maling genomen.

In de wereld van Matthew Day Jackson voelt je je vooral heel klein, nietig en constant bedrogen. Verstikt door de mogelijkheden die het moderne leven biedt. Niet alleen aan jou, maar ook aan de kunstenaar. Want af en toe lijkt het alsof Day Jackson ook zelf lijkt te verdrinken, en dreigt zijn werk te verzanden in platte symboliek. Maar net op het moment dat dat gevoel de overhand neemt is daar weer een prachtige verroeste zeefdruk als ‘Dymaxion contortionist’ (after Jay Heikes) die alles weer in perspectief stelt.

Spierenballenkunst van het hoogste kaliber. Hoe Day Jackson ook kritiek levert op zijn land van herkomst. Zijn werk past precies binnen de traditie. En dat maakt hem misschien wel de meest Amerikaanse Amerikaanse kunstenaar die zijn tijd kent.

 

Deze recensie is verschenen in <H>ART #93, blz. 17

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>