Schoonheid en armoede, hand in hand

© Guy Tillim  Tautira, Tahiti / 2010  Courtesy stevenson, Cape Town

© Guy Tillim. Tautira, Tahiti / 2010. Courtesy stevenson, Cape Town

Daar staat ie dan moederziel alleen. Een mager, verwaarloosd hondje, schooiend tussen de afval die de mensen achter lieten. Op de achtergrond prijkt een prachtig panorama gevuld met weelderige bospartijen, felgroene bomen en mistige bergen. De foto werd geschoten op een van de stranden van een Frans-Polynesisch eiland. Waar ooit kunstenaars als Paul Gaugain hun verloren paradijs terugvonden en in beeld brachten. Maar dat was toen.

 

De schoonheid en de armoede. Op de foto’s van Guy Tillim worden ze allemaal in een beeld gevangen. Genadeloos rukt hij de sluier weg van het idyllische, tropische landschap zoals we dat kennen uit de commercials. Zonneschijn en witte stranden maken plaats voor dikke regendruppels en rondzwervend afval. Alles is zo haarscherp dat het bijna pijn doet. De aanwezige mensen en dieren lijken net uit tijschriften geknipt en op de achtergrond geplakt, zoals Alexander Rodschenko dat vroeger deed met zijn fotomontages.
Voor ‘Second Nature’, zijn nieuwe tentoonstelling in fotografiemuseum Huis Marseille fotografeerde Tillim naast de Frans-Polynesische eilanden ook de drukke straten van São Paulo. Ook deze tonen alles haarscherp, maar benadrukken niets. ‘In making photographs of the landscape, i have to confront the difficulty of actually seeing the landscape’ staat er op een van de muren geschreven. Om een landschap daadwerkelijk te ‘zien’ moeten veel denkpatronen worden losgelaten.
Tillim begon zijn carrière tijdens de nadagen van de apartheid. In dezelfde tijd dat ook fotografen als Pieter Hugo actief waren, van wie tegelijkertijd in het Fotomuseum in Den Haag een groot retrospectief te zien is. Het onderwerp is dan ook volop aanwezig in de vele fotoboeken die hij maakte. Zo gunt hij de kijker een blik in de woningen van straatarme huurders van verwaarloosde flats, waarin voornamelijk de zwarte bevolking een plek heeft gekregen. Schuchter, maar ook trots en dapper trotseren ze de lens.

Maar de post koloniale erfenis is niet alleen zichtbaar in de mensen, die zit ook in de architectuur. Zoals de getuigenissen van wat voortkwam uit de droom van verandering die Patrice Lumumba -de eerste minister van de democratische republiek Congo- wist te realiseren. Ook in Mozambique, Congo, en Angola -waar Tillim overigens niet meer in mag vanwege zijn politieke reputatie- zijn straatnamen naar Lumumba vernoemd. In het boek ‘Avenue Patrice Lumumba’ fotografeerde hij ze zorgvuldig. Johannesburg, wat ooit toonbeeld was van het blanke welvaren, wordt in een van zijn eerste boeken ‘Jo’burg’ weergegeven al