Cryptische boodschappen

Het lichaam verkeert voortdurend in een staat van crisis. Mede ten gevolge van politieke, sociale en economische veranderingen die het door de eeuwen heen moet ondergaan. Falke Pisano (Amsterdam, 1978) tracht met haar abstracte sculpturen en cryptische videowerken te onderzoeken welke rol representatie kan spelen in het ervaarbaar maken van dit proces. In De Vleeshal in Middelburg is haar eerste solotentoonstelling in Nederland te zien, genaamd ‘The Body in Crisis’.

 

Het is een lastige opgave. Niet alleen voor de kunstenaar, maar ook voor de toeschouwer om daadwerkelijk te begrijpen wat dit ervaren precies inhoudt. Pisano richt zich op de conditie van het lichaam zelf, en op het functioneren van historische representaties in hun originele staat, maar ze vraagt zich ook af hoe het mogelijk is binnen de hedendaagse kunst deze historische momenten en hun relevantie in de hedendaagse realiteit te plaatsen.

Na binnenkomst wordt je als bezoeker onmiddellijk geconfronteerd met de aanwezigheid van een serie blokkades die vlak voor de ingang zijn geplaatst (‘(obstacles) 1-6’). Ze bevinden zich vrijwel direct in de vertrouwde omgeving, te groot om te negeren. Tegelijkertijd zijn de subtiele teksten die er op staan te klein en te cryptisch om direct te kunnen ontcijferen. Het zijn historische referenties die een terugkomend element vormen in de rest van de tentoonstelling: zes jaartallen, locaties en gebeurtenissen die een verandering markeren waarbij het lichaam in crisis terechtkwam. In het jaar 1915, werd bij voorbeeld het eerste geval van Shellshock gemeld vanuit de loopgraven in Frankrijk. Of in het jaar 1984 de eerste Amerikaanse geprivatiseerde gevangenis geopend in Houston. Maar eigenlijk doet het er allemaal niet zoveel toe. In de abstracte omgeving die Pisano heeft gecreëerd lijken de zinnen op te gaan in niets zeggende frasen en de letterlijke boodschap geen enkele betekenis meer te bezitten. Net als de blokkades vromen ook de zes verticale panelen die gedeeltelijk verborgen zitten achter sobere, zwarte gordijnen een structuur van herhaling (‘Structure for Repetition (not Representation)’). Ze moeten bekeken worden in combinatie met vier panelen waarop met schoolkrijt de infantiele tekeningen zijn geschetst van de historische gebeurtenissen die eerst in woorden werden gepresenteerd.

De video ‘The Body in Crisis (Notes on Distance, Repetition and Representation)’ was eerder al te zien bij Ellen de Bruijne Projects in Amsterdam, waar Pisano lange tijd als assistent werkte en waar ze uiteindelijk zelf tentoonstellingen is gaan cureren in haar eigen project space Dolores. In deze video komt het idee van herhaling en verstoorde waarneming terug. Terwijl de beelden worden omschreven door een voice-over, schuift zo nu en dan een irritante zwarte balk het beeld in, die het zicht op een hinderlijke manier beïnvloed. De methode van presenteren gaat zo een dominantere rol spelen dan de inhoudelijke boodschap. Tijdens ARCO Madrid, de kunstbeurs van Spanje waar de hoofdfocus afgelopen jaar lag op kunst uit Nederland, maakte Pisano voor het Reina Sofía in Madrid de installatie ‘The Body in Crisis (Housing, Treating and Depicting)’. In een ronde constructie van metalen delen zijn reproducties van werken in het museum te zien, vergezeld van primitieve bouwtekeningen.

De kunst van Falke Pisano is niet makkelijk te begrijpen, maar dat hoeft ook niet. Zoals ze zelf in een interview met Monika Szewczyk in Metropolis M vertelde: “There are other ways of appreciating it Het is maar net de vraag in hoeverre je zelf bereid bent mee te gaan in de cryptische, filosofische verwijzingen die Pisano voorschotelt. In een heel eigen beeldtaal kruist ze dimensies tussen taal en sculptuur, het object en de situatie. Ondoorgrondelijk, maar zeker ook een uitdaging voor de echte fijnproevers.

 

Deze recensie is verschenen in <H>ART, #96, blz. 16

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>